Lekcja 5 - Cztery Ewangelie

Ewangelie

     Nowy Testament rozpoczynają cztery ewangelię: Mateusza, Marka, Łukasza i Jana. Chociaż każda z ewangelii opisuje ten sam okres w historii i podobne wydarzenia, to każda z nich jest inna. Ta różnorodność daje nam pełniejszy obraz tego co opisują, a więc narodziny, życie, działalność, śmierć i zmartwychstanie Jezusa Chrystusa oraz związane z tym wydarzenia.

Różnorodność w Ewangeliach

     Skoro wszystkie cztery ewangelię w gruncie rzeczy opowiadają o tym samym przedziale czasowym i w większości tych samych wydarzeniach, to czy nie lepiej byłoby połączyć je w jedną ewangelię? Albo zostawić tylko jedną z nich? Żadnej z tych propozycji nie można przyjąć, gdyż znacznie uszczupliło by to bogactwo treści, jakie w nich znajdujemy.

     Kiedy poprosimy czterech niezależnych światków pewnego zdarzenia, aby opisali co zobaczyli, to zapewne każda z tych relacji będzie inna. Każdy z obserwatorów zwróciłby na coś innego uwagę i to opisał w relacji. Sumując wszystkie cztery relacje świadków będziemy mieli pełniejszy obraz zaistniałego wydarzenia. Podobnie jest z czterema Ewangeliami. Ich autorzy różnili się osobowością i charakterem. Każdy z nich opisał to co zobaczył oraz to o czym słyszał w sposób dla niego właściwy.

     Mogło się zdarzyć, że jeden z ewangelistów opisał jedną osobę danego wydarzenia uznając że jej postawa odegrała ważniejszą rolę, kiedy inny zwrócił uwagę na dwie osoby tego samego wydarzenia. Niektórzy dopatrują się w takich przypadkach nieścisłości i niewiarygodności Ewangelii. Niestety ci krytycy zapominają o tym, o czym napisałem powyżej. Ewangelie są spójne i w swej różnorodności dają nam pełny obraz tego co wydarzyło się za czasów Jezusa na ziemi.
"Każdy z czterech autorów ewangelii, natchniony przez Ducha Świętego, położył szczególny nacisk na inny aspekt życia i służby Jezusa. Każdy zaczął swoje sprawozdanie w sposób właściwy dla tego szczególnego podejścia, jakie wybrał. Pierwsze słowa Ewangelii Mateusza brzmią: "Rodowód Jezusa Chrystusa, syna Dawidowego, syna Abrahamowego" (Mat. 1,1). To znaczy, że Jezus jest nie tylko Żydem, ale pochodzi z rodu królewskiego. Mateusz kierował swoją ewangelię szczególnie do Żydów, ukazując Jezusa jako prawdziwego Króla Izraela. Łukasz z kolei pisał dla "dostojnego Teofila" (Łuk. 1,1-4). Miał na względzie czytelników o pogańskim pochodzeniu i posłużył się wstępem, który był najwłaściwszy dla nich. Jan napisał: "Na początku było Słowo, a Słowo było u Boga, a Bogiem było Słowo" (Jan 1,1). Czytając Jego Ewangelię, możemy się przekonać, że Jezus jest Słowem, które stało się ciałem, "pełnym łaski i prawdy" (Jan 1,14)." (Lekcje biblijne 2-2005, str.5)
     Spróbuję krótko scharakteryzować każdą z Ewangelii tak abyś mógł poznać datę jej powstania, autora i w ogólnym zarysie zapoznał się z jej treścią.

Ewangelia według św. Mateusza

Czas spisania ewangelii to początek lat 60-tych. Mateusz był naocznym świadkiem wydarzeń jakie miały miejsce w drugiej połowie działalności Jezusa. Grupując wydarzenia, zwraca bardziej uwagę na porządek rzeczowy. Ewangelia została napisana z myślą o czytelniku żydowskim. Najstarszy manuskrypt nazywa te księgę "Według Mateusza".

     Mateusz postrzega Jezusa jako wielkiego nauczyciela. Zwraca uwagę na 6 wielkich mów Jezusa na temat Królestwa Bożego: mowa na Górze (rozdz. 5-7); dyskusja na temat uczniostwa (rozdz. 10); mowa nad brzegiem jeziora Genezaret (rozdz. 13); wykład na temat uniżenia (rozdz. 18); informacja na temat hipokryzji (rozdz. 23); mowa eschatologiczna (rozdz. 24-25).
(*)Podział księgi:
    Wstęp
       1. Przed narodzeniem Jezusa (1,1-25)
       2. Narodzenie i dzieciństwo Jezusa (2,1-23)

    I. Przygotowanie do pracy mesjańskiej (jesień rok 27 n.e.) (3,1-4,11)
       1. Działalność Jana Chrzciciela i chrzest Jezusa (3,1-17)
       2. Kuszenie Jezusa (4,1-11)

    II. Misja Jezusa w Galilei (od paschy rok 29 n.e. do paschy roku 30 n.e.) (4,12-15,20)
       1. Wczesna praca w Galilei (4,12-24)
       2. Kazanie na Górze Błogosławieństw (5,1-7,29)
       3. Moc Jezusa nad chorobami, przyrodą i demonami (8,1-9,38)
       4. Powołanie apostołów i ich misja (10,1-42)
       5. Delegacja Jana Chrzciciela (11,1-29)
       6. Konflikt z faryzeuszami (12,1-50)
       7. Kazanie nad Morzem Galilejskim (13,1-58)
       8. Zakończenie pracy w Galilei (14,1-15,20)

    III. W stronach północnych Palestyny (wiosna roku 30 n.e. do jesieni roku 30 n.e.) (15,21-18,35)
       1. Praca w rejonach Tyru i Sydonu (15,21-39)
       2. Dalszy konflikt z faryzeuszami (16,1-12)
       3. Wyznanie ap. Piotra (16,13-20)
       4. Jezus kieruje swój wzrok na krzyż (16,21-17,27)
       5. Pokora i wzajemne stosunki międzyludzkie (18,1-35)

    IV. Praca w Perei (od jesieni roku 30 n.e. do wiosny roku 31 n.e.) (19,1-20,34)
       1. Nauczanie i uzdrawianie chorych w Perei (19,1-20,16)
       2. Podróż do Jerozolimy (20,17-34)

    V. Zakończenie pracy w Jerozolimie (pascha roku 31 n.e.) (21,1-27,66)
       1. Konflikt z nauczonymi w Piśmie i faryzeuszami (21,1-23,39)
       2. Nauka o powtórnym przyjściu (24,1-25,46)
       3. Ostatnia wieczerza, aresztowanie i osądzenie Jezusa (26,1-27,31)
       4. Ukrzyżowanie i pogrzeb (27,32-66)

    Zakończenie
       1. Zmartwychwstanie Jezusa (28,1-15)
       2. Zlecenie posłannictwa (28,16-20)

Ewangelia według św. Marka

     Czas spisania ewangelii to przełom 50/60-tych lat. Prawdopodobnie Marek nie był naocznym świadkiem opisanych przez siebie wydarzeń. Spisał je na podstawie tego co usłyszał od apostoła Piotra. W swoim sprawozdaniu opisuje nie tylko mowę, lecz także czyny Jezusa. Ewangelia została napisana z myślą o czytelniku rzymskim.

     Pierwsze imię Marka to Jan jak czytamy w Dz. Ap 13,5. Jego matka miała na imię Maria (Dz. Ap 12,12) i był siostrzeńcem Barnaby (Kol 4,10). Marek współpracował z Pawłem i Barnabą (Dz. Ap 13,5.13) z Barnabą (Dz. Ap 15,39-40), w 62 r. znowu z Pawłem (Kol 4,10; 1Tym 4,1) i ok. 64 r. z Piotrem (1 Piotra 5,13).

     Marek ukazuje Jezusa jako Człowieka czynu, człowieka z misją, który działa. Sprawozdanie Marka jest zwięzłe i utrzymane w szybkim tempie - żywe, barwne i dynamiczne. Z wszystkich czterech, ewangelia Marka jest najkrótsza. Wielu z uczonych uważa, że Marek był jednym z pierwszych, którzy napisali ewangelię lecz nie można tego całkowicie potwierdzić.
(*)Podział księgi:
    Wstęp
       1. Wystąpienie Jana Chrzciciela (wiosna roku 27 n.e.) (1,9-11)
       2. Chrzest Jezusa (jesień roku 27 n.e.) (1,9-11)
       3. Kuszenie (1,12-13)

    I. Misja w Galilei (od paschy roku 29 n.e. do paschy roku 30 n.e.) (1,14-7,23)
       1. Wczesna misja w Galilei (1,14-34)
       2. Pierwsza podróż misyjna (1,35-45)
       3. Praca w Kapernaum i w okolicy (2,1-3,19)
       4. Druga podróż misyjna (3,20-5,43)
       5. Trzecia podróż misyjna (6,1-7,23)

    II. Czasowe wstrzymanie się od pracy publicznej (wiosna roku 30 n.e. do jesieni 30 n.e.) (7,24-8,10)
       1. Praca w okolicach Tyru i Dekapolis (7,24-9,50)
       2. Spojrzenie na krzyż (8,11-9,50)

    III. Praca w Perei (od jesieni roku 30 do wiosny roku 31 n.e.) (10,1-52)
       1. Sprawy małżeństwa i rodziny (10,1-16)
       2. Bogaty młodzieniec i sprawy bogactwa (10,17-34)
       3. Prawdziwa wielkość (10,35-52)

    IV. Zakończenie pracy w Jerozolimie (pascha roku 31 n.e.) (11,1-15,47)
       1. Konflikt z nauczonymi w Piśmie i faryzeuszami (11,1-12,44)
       2. Proroctwo Jezusa o upadku Jerozolimy i końcu świata (13,1-3)
       3. Aresztowanie i osądzenie Jezusa (14,1-15,20)
       4. Ukrzyżowanie i pogrzeb (15,21-47)

    Zakończenie
       1. Zmartwychwstanie (16,1-8)
       2. Ukazywanie się Jezusa uczniom (16,9-14)
       3. Zlecenie służby i wniebowstąpienie (16,15-20)

Ewangelia według św. Łukasza

     Czas spisania ewangelii to początek lat 60-tych. Łukasz nie był naocznym świadkiem opisanych przez siebie wydarzeń (Łk 1,1-4). Na wstępie poświęca sporo miejsca na opis okresu dziecięcego z życia Chrystusa. Jest w opisach dokładny i wyczerpująco opisuje wydarzenia. Ewangelia została napisana z myślą o czytelniku greckim. Historię powstania tej ewangelii opisuje sam Łukasz w początkowych wierszach, wspominając Teofila, któremu chciał opisać wszystkie te wydarzenia jakie miały miejsce. Najwcześniejsze manuskrypty nazywają tą ewangelię "Według Łukasza".

     Łukasz ukazuje szczególną troskę Jezusa o ludzi pokrzywdzonych przez los i społeczeństwo. Ukazuje Jezusa jako wielkiego przyjaciela ludzkości, uwypuklając jego ludzką naturę.
(*)Podział księgi:
    Wstęp
       1. Okoliczności powstania Ewangelii (1,1-2)
       2. List do przyjaciela (1,3-4)

    I. W domu rodzinnym (1,5 - 2,52)
       1. Narodzenie Jana Chrzciciela (1,5-20)
       2. Narodzenie Jezusa (2,1-52)

    II. Przygotowanie do pracy mesjańskiej (jesień roku 27 n.e.) (3,1 - 4,13)
       1. Działalność Jana Chrzciciela (3,1-20)
       2. Chrzest Jezusa (3,21-22)
       3. Rodowód Jezusa (3,22-38)
       4. Kuszenie Jezusa (4,1-13)

    III. Praca w Galilei (od paschy roku 29 n.e. do paschy roku 30 n.e.) (4,14 - 9,17)
       1. Wczesna praca w Galilei (4,14-41)
       2. Pierwsza podróż misyjna przez Galileę (4,12-5,16)
       3. Praca w Kafarnaum i w okolicy (5,7 - 6,16)
       4. Kazanie na górze (6,17-49)
       6. Druga podróż misyjna przez Galileę (7,1-8,56)
       7. Trzecia podróż misyjna przez Galileę (9,1-17)

    IV. Pobyt Jezusa na północy Palestyny (wiosna do jesieni roku 30 n.e.) (9,18-50)
       1. Wyznanie Piotra (9,18-20)
       2. Pierwsza zapowiedź śmierci (9,21-27)
       3. Przemienienie (9,28-42)
       4. Druga zapowiedź śmierci (9,43-50)

    V. Praca w Samarii i Perei (od jesieni roku 30 do wiosny roku 31 n.e.) (9,31 - 19,27)
       1. Niegościnni Samarytanie (9,51-62)
       2. Praca siedemdziesięciu (10,1-24)
       3. Nauczanie w podobieństwach (10,25 - 18,14)
       4. Ostatnia podróż do Jerozolimy (18,15 - 19,27)

    VI. Końcowa działalność w Jerozolimie (pascha roku 31 n.e.) (19,20 - 23,56)
       1. Konflikt z nauczonymi w Piśmie i faryzeuszami (19,28 - 21,4)
       2. Proroctwa z Góry Oliwnej (21,5-38)
       3. Aresztowanie i osądzenie Jezusa (22,1 - 23,25)
       4. Ukrzyżowanie i pogrzeb Jezusa (23,26-56)

    Zakończenie
       1. Zmartwychwstanie (24,1-12)
       2. Ukazywanie się Jezusa (24,13-49)
       3. Wniebowstąpienie (24,50-53)

Ewangelia według św. Jana

     Czas spisania ewangelii to rok 96. Jan był synem Zebedeusza i Salome (Mat 27,56). Wychowywał się w Betsaidzie i miał brata zwanego Jakubem Większym. Przed powołaniem wraz z bratem Jakubem byli rybakami (Mar 1,20; Łuk 5,1-11). Był umiłowanym uczniem Jezusa (Jan 13,23-25; 19,26; 20,2; 21,20-24) i świadkiem jego życia i nauki. Opisuje wydarzenia w dokładnym porządku chronologicznym, od początku do końca. Sporo miejsca poświęca: Królestwu Bożemu i naturze Jezusa - Syna Bożego.

     Jego sprawozdania zwracają uwagę na rozmowy Jezusa z ludźmi. Ukazuję nam głębię charakteru i misji Jezusa i przedstawia to o wiele szerzej i bardziej wnikliwie niż inni ewangeliści. Próbuje odpowiedzieć na jedno z najważniejszych pytań: "Co mam zrobić aby utrzymać z Jezusem ścisłą więź, z tym którego nie mogę zobaczyć, usłyszeć czy dotknąć".

Jan wspomina, że ewangelie są tylko streszczeniem tego co mówił i czynił Jezus, gdyż na cały opis świata by zabrakło: "Jest ponadto wiele innych rzeczy, których Jezus dokonał, a które, gdyby je szczegółowo opisać, to sądzę, że cały świat nie pomieściłby ksiąg, które by trzeba napisać." (Jn 21,25 BT) W Ewangelii Jana nie znajdziemy przypowieści. Skupił się bardziej na wydarzeniach i opisał je jako "żywe przypowieści". Jedynie dwie jego wypowiedzi zbliżone są formą do przypowieści (Jan 10,1-21; Jan 15,1-8) To co jest znane z codziennego życia jak chleb, woda, światło, zostało podniesiono w jego Ewangelii do znaczenia symbolu. Te symbole pomagają nam powiązać słowa Jezusa z rzeczywistością w kontekście naszej codzienności.

     Czytając listy Jana, nie sposób nie zauważyć uprzejmości, dobroci i współczucia, jakie są w nich wyrażone. Jakżeż odbiegają one od większości tego, co czytamy o Janie w ewangeliach, gdzie wraz z bratem Jakubem zostali nazwani "synami Gromu" (Mar 3,17) a ich myśli i czyny czesto były niepoprawne (Mar 10,35-40; Łuk 9,51-56). Naprawdę coś niezwykłego stało się z tym człowiekiem. Wiemy, co się stało - przebywał on z Jezusem, tak iż jego życie i charakter uległy gruntownej zmianie pod wpływem tego doświadczenia.

Znana chrześcijańska pisarka napisała:
"W straszliwych prześladowaniach, które wówczas wybuchły, apostoł Jan czynił, co mógł, by utwierdzić i umocnić wiarę wyznawców. Składał świadectwo, któremu nie mogli się przeciwstawić jego wrogowie i które pomagało braciom i siostrom w wierze odważnie i wiernie znosić próby, jakie ich spotykały. Gdy wiara chrześcijan wydawała się chwiać pod naciskiem silnej opozycji, z jaką byli zmuszeni się zetrzeć, wówczas stary, spracowany sługa Jezusa z mocą i elokwencją przypominał im historię ukrzyżowanego i zmartwychwstałego Zbawiciela. (...)) Jan dożył sędziwego wieku. Był świadkiem zburzenia Jerozolimy i widział wspaniałą świątynię obróconą w gruzy. Ponieważ był ostatnim żyjącym uczniem, który osobiście znał Zbawiciela, jego przesłanie miało wielki wpływ na umocnienie przekonania, że Jezus jest Mesjaszem, Odkupicielem świata. Nikt nie mógł wątpić w jego szczerość, a dzięki jego nauczaniu wielu zwracało się ku wierze" (Ellen G. White, Działalność apostołów, wyd. IV, s. 314).
(*)Podział ksiąg:
    Wstęp
       1. Odwieczne Słowo Boże (1,1-5)
       2. Wcielone Słowo Boże (1,6-18)

    I. Wczesna Służba (od chrztu do paschy, tj. od jesieni roku 27 do wiosny roku 28) (1,19-2,12)
       1. Świadectwo Jana Chrzciciela (1,19-34)
       2. Pierwsi uczniowie (1,34-51)
       3. Kana Galilejska (2,1-12)

    II. Praca w Judei (od paschy roku 28 do paschy roku 29) (2,13-5,47)
       1. Pierwsza Wielkanoc w Jerozolimie (2,13-3,21)
       2. Praca w Judei (3,22-36)
       3. Chwilowe wycofanie się z Judei (4,1-54)
       4. Druga pascha w Jerozolimie (5,1-47)

    III. Praca w Galilei (od paschy roku 29 do paschy 30) (6,1-7,1)
       1. Cudowne rozmnożenie chleba (ok. roku 30) (6,1-14)
       2. Jezus chodzi po wodzie (6,15-21)
       3. Kryzys w Galilei (6,22-7,1)

    IV. Służba mesjańska w Jerozolimie (od paschy roku 30 do paschy roku 31) (7,2-11,57
       1. Święto namiotów (jesień roku 30) (7,2-10,21)
       2. Święto poświęcenia (zima roku 30/31) (10,22-42)
       3. Wskrzeszenie Łazarza (11,1-57)

    V. Zakończenie pracy w Jerozolimie (pascha roku 31) (12,1-19,42)
       1. Wydarzenia poprzedzające tydzień paschalny (12,1-11)
       2. Odrzucenie Jezusa przez Żydów (12,12-50)
       3. Ostatnia Wieczerza (13,1-30)
       4. Mowa pożegnalna w wieczerniku (13,31-16,33)
       5. Arcykapłańska modlitwa Jezusa (17,1-26)
       6. Getsemane (18,1-12)
       7. Rozprawa sądowa (18,13-19,16)
       8. Ukrzyżowanie i pogrzeb (19,17-42)

    VI. Tryumf
       1. Zmartwychwstanie (20,1-10)
       2. Ukazanie się Jezusa Marii Magdalenie (20,11-18)
       3. Ukazanie się uczniom (20,19-29; 21,1-23)

    Zakończenie
       1. Powód napisania Ewangelii (20,30-31)
       2. Końcowa uwaga autorska (21,24.25)

Zadanie dla ciebie

     W poprzedniej lekcji za zadanie było przeczytanie jednej ewangelii. Przeczytaj więc pozostałe trzy i spróbuj porównać je ze sobą. Czy zauważyłeś że one się uzupełniają?
Idź do Lekcji szóstej



(*) - na podstawie Książki "Wstęp do Pisma Świętego", Zachariasz Łyko, "Znaki Czasu" Warszawa 1987r.

Polecam książki - materiał uzupełniający:

Życie Jezusa

Autor: Ellen G. White,
Stron: 608,
Format: x

zamów ksiażkę


Niezwykła, ponadwyznaniowa biografia Jezusa, obfitująca w bogate myśli teologiczne. Dzieło to pragnie ukazać Jezusa, który dobrowolnie stał się człowiekiem - jednym z nas, a przyszedł nie po to, aby nam cokolwiek zabrać,lecz żeby nam dać to, co najlepsze.
Przypowieści Chrystusa

Autor: Ellen G. White,
Stron: 276,
Format: 14,4 x 20 cm

zamów ksiażkę


Ewangeliczne przypowieści często stawały się inspiracją twórczą dla wielkich artystów i pisarzy. Przykładem tego mogą być przypowieści o synu marnotrawnym, o zagubionej owcy czy domu na skale. To prawdziwe klejnoty nauczania Jezusa. Posiadają one charakter uniwersalny, gdyż dotykają spraw zawsze bliskich człowiekowi. Odkryj na nowo ich piękno i praktyczną wartość!